Alle feiten en fabels over steenpuisten die je moet weten!

Steenpuisten: alles wat je moet weten bij die vervelende krengen 

Je hebt ze in alle vormen en maten en leuk zijn ze nooit. We hebben het natuurlijk over pukkels a.k.a. steenpuisten. Vaak geven pukkels, ook wel puisten genoemd, een ongemakkelijk of zelfs pijnlijk gevoel. De oorzaak van het vervelende gevoel is eveneens de oorzaak van de puist: een ontsteking. Meestal komt de ontsteking voort uit een ontstoken talgklier of haarzakje. De huid voert middels een ontsteking de dode huidcellen naar buiten af. Hierdoor ontstaat er een soort blaasje op de huid: de kop van de puist. De meest geziene plekken van puisten is het gezicht, de borst en de rug. 

Helaas kan er in plaats van een milde ontsteking ook iets anders gebeuren: je krijgt een steenpuist. Een steenpuist (ook wel furunkel genoemd) is een stuk heftiger dan een gewone puist. Maar wat is er precies aan de hand als je een steenpuist hebt? Hoe kom je aan een steenpuist en misschien nog wel belangrijker; hoe kom je er vanaf? Om antwoord te geven op deze vragen gaan we terug naar de oorsprong van steenpuisten. 

Wat veroorzaakt een steenpuist?

Net als bij ‘’normale’’ puistjes is de bron van de steenpuist veelal te vinden in een ontstoken haarzakje, de follikel. Als je een steenpuist hebt zit de ontsteking heel diep bij de bron van de follikel. De steenpuist en daarbij horende ontsteking wordt veroorzaakt door een bacterie. Dit is dus een andere oorzaak dan bij een gewone puist in je gezicht. De bacterie die steenpuisten veroorzaakt heet ‘’Staphylococcus aureus’’. Naast het veroorzaken van steenpuisten kan deze bacterie voor veel meer problemen zorgen. Zo is deze bacterie ook de veroorzaker van Krentenbaard, een bijzonder besmettelijke huidaandoening. Daarnaast is Stafylokokken ook verantwoordelijk voor ontstoken hartkleppen en longontsteking. In zeldzame gevallen wordt de steenpuist veroorzaakt door een andere bacterie: Streptokokken.

Hoe kun je steenpuisten voorkomen?

Je begrijpt dat dit een uitermate vervelende bacterie is wanneer deze de huid binnendringt. Hoe voorkom je het oplopen van deze bacterie? Het antwoord hierop is helaas: niet. De bacterie is altijd terug te vinden op de huid en overleeft daarnaast prima op spullen. Je kunt de kans op het krijgen van een steenpuist alleen minimaliseren door een goede weerstand op te bouwen. Dit krijg je middels genoeg slaap, voldoende bewegen en gezond eten. We zien dus ook dat mensen met een lagere weerstand meer risico lopen op het krijgen van steenpuisten. Zo hebben mensen met diabetes vaker last van vervelende steenpuisten.

Maar hoe ontstaat de steenpuist dan precies?

Je weet nu dat de bacterie die steenpuisten veroorzaakt bij iedereen op de huid leeft. Hoe kan het dan dat er opeens een steenpuist ontstaat? Het antwoord vind je in een kleine opening aan het huidoppervlak. Deze kan ontstaan door schurende of vochtige kleding. Ook kan de weg voor de steenpuist van binnenuit vrijgemaakt worden. Denk hierbij aan een ontstoken haarzakje wat zorgt voor een opening in de huid. De bacterie komt in contact met de ontstoken follikel en hierna volgt het eerste symptoom: een rode plek op je huid.

Hoe ziet een steenpuist eruit?

Waar de steenpuist begint als een rode plek zal dit beeld snel veranderen. De rode plek zal steeds meer zwellen en net als gewone puisten krijgt de steenpuist een kop. De kop van de furunkel kan variëren van een witte puskop tot een zwarte pit. Wanneer de kop zwart oogt komt dit of door weefsel sterfte, of door vastzittend bloed. 

Waaraan kun je een steenpuist herkennen?

Het abces wordt naarmate hij langer rijpt ook harder, vandaar de naam. Hoe harder de steenpuist wordt, hoe groter de kop en hoe pijnlijker de plek. De spanning op de huid wordt hoger waardoor je je er zelfs niet zo lekker door kunt gaan voelen. Een verhoogde lichaamstemperatuur en zelfs koorts is mogelijk gezien je lichaam een flinke ontsteking aan het bestrijden is. 

Vaak treden furunkels op bij vochtige of schurende plekken van het lichaam zoals de liezen en de bilnaad. Ook de oksels vallen onder de risicogebieden. De enige plekken waar je geen steenpuist kunt krijgen zijn je handpalmen en voetzolen. Hier zitten namelijk geen haarzakjes die kunnen ontsteken. 

Straks knalt ie misschien wel!

Knijp de steenpuist nooit uit! Je loopt hiermee het risico dat de furunkel naar binnen stuk knapt. Dit is levensgevaarlijk want hierdoor komt de bacterie die de steenpuist veroorzaakte vrij. Als deze in je bloedbaan komt heb je zelfs kans op een bloedvergiftiging. Ook raden wij het dragen van strakke of irriterende kleding af. 

Vroeger werd het gebruik van trekzalf aangeraden maar dit lijkt achterhaald. Er zat lood in de trekzalf en dit is naast slecht voor het milieu, niet als werkend bewezen. De trekzalf die tegenwoordig verkrijgbaar is bevat teer en kan de huid irriteren. Ervaringen omtrent trekzalf lopen breed uiteen. Ondanks de beweringen dat de zalf niets uithaalt, zweren sommige ervaringsdeskundigen baat te hebben bij het zwarte goedje.

Wat kun je dan wel zelf doen tegen een steenpuist?

Jij en antibacteriële zeep worden in tijden van steenpuisten dikke vrienden. Zit de steenpuist op je been, was dan je hele been met antibacteriële zeep. Doe dit onder de douche en verschoon iedere dag je handdoek. Zo voorkom je het verspreiden van de bacterie. Ook is het belangrijk om je nagels kort te houden. Dit doe je net als het wassen met antibacteriële zeep vanuit hygiënisch oogpunt. Dek de furunkel af met een steriel gaasje om eventuele besmetting met gezonde huid te voorkomen, het blijft een bacterie.

Bestaan er medicijnen tegen steenpuisten?

Meestal is het een behandeling van de puist niet nodig. Omdat de steenpuist na verloop van tijd verdwijnt is het een kwestie van geduld. Toch zijn er situaties waarin een behandeling met medicijnen nodig is. Een bekende penicilline-antibioticum tegen steenpuisten en andere infecties is Erytromycine. Dit middel wordt in mildere dosering gebruikt in zalfjes tegen andere huidproblemen zoals acne. 

Verder is het een kwestie van wachten, je lichaam ruimt de ontsteking gewoonlijk zelf op. Je kunt het proces versnellen door de steenpuist warm te houden. Zo ‘’rijpt’’ de puist iets sneller. Over het algemeen verdwijnt de steenpuist na ongeveer een week langzaam maar gestaag. Het kan dat de steenpuist openbarst en geeft het dragen van bescherming als een pleister een hygiënischer gevoel. Ook voorkom je hiermee vlekken op je kleding en het verspreiden van bacteriën. In andere gevallen droogt de furunkel in en laat soms een littekentje achter.

Zijn steenpuisten gevaarlijk?

Als je de steenpuist goed in de gaten houdt is deze in feite niet gevaarlijk. Sta er wel bij stil dat het een flinke ontsteking is die veroorzaakt wordt door bacteriën. Deze bacteriën wil je niet verspreiden dus blijf van het abces af. Naast niet knijpen raden we pulken of krabben aan de aangedane plek ook echt af. Zoals eerder te lezen wil je de bacteriën die de steenpuist veroorzaken niet in je bloedbaan hebben. Wanneer je de steenpuist uitknijpt en deze naar binnen knapt wordt de steenpuist opeens levensgevaarlijk. Bloedvergiftiging is hierbij een reëel gevaar, neem direct contact op met je arts wanneer dit gebeurt.

Maak je je zorgen over je steenpuist, twijfel je of het wel een steenpuist is of krijg je er koorts bij? Neem dan even contact op met je huisarts. In sommige gevallen, bijvoorbeeld bij bijzonder ongemak, schrijft de dokter antibiotica voor. In de volgende situaties is het sowieso verstandig even te overleggen met je huisarts:

Als je een verminderde weerstand hebt door bijvoorbeeld suikerziekte

Diabetes zorgt voor een verminderde doorbloeding waardoor een infectie minder snel wordt afgevoerd. Hoge glucosewaardes zorgen voor meer bacterien op de huid waardoor het lichaam nog harder moet werken om zich te verdedigen.

Wanneer de steenpuist in je gezicht zit 

Een steenpuist in het gezicht is natuurlijk het laatste waar je op zit te wachten maar dit is niet alleen vanuit cosmetisch oogpunt. Steenpuisten in het gezicht breiden zich sneller uit dan op andere plekken. Ook het knijpen van een furunkel in het gezicht is levensgevaarlijk. Omdat er rondom de neus een ader via de schedelholte loopt kan een stolsel zorgen voor trombose. 

Als je steeds terugkerende steenpuisten hebt

Wanneer je last hebt van Furunculose heb je last van terugkerende steenpuisten. Een steenpuist hoort in principe niet terug te komen en wanneer dit wel gebeurt kan dit meerdere oorzaken hebben. Het kan bijvoorbeeld wijzen op een probleem met het afweersysteem. Het is aan de arts om te bepalen welke stappen er ondernomen worden. 

Karbonkel 

Als je dacht dat Karbonkel van ‘’Ik Mik Loreland’’ eng was, hebben we slecht nieuws. Karbonkel is de benaming van één heel heftige of meerdere steenpuisten bij elkaar. Vandaar dat het gelijknamige karakter in de kinderserie zo griezelig was. Een karbonkel wordt ook wel negenoog genoemd. Net als een reguliere steenpuist manifesteert de karbonkel zich op alle gebieden waar haar groeit. De voorkeur gaat uit naar vochtige plaatsen maar ook de nek is een veel geziene plek voor deze huidaandoening. 

Net als bij een individuele steenpuist kun je last krijgen van een beroerd gevoel. Omdat een karbonkel meerdere ontstekingsplekken met zich meebrengt heb je meer kans op koorts. Het is dus belangrijk om bij vermoeden van een negenoog vroegtijdig aan de bel te trekken.

Hoe kom je aan meerdere steenpuisten?

Wanneer je de steenpuist uitknijpt en de bacteriën zich verspreiden kan er een karbonkel ontstaan. Toch is dit niet altijd de oorzaak. Mensen die in de risicogroep vallen voor meerdere steenpuisten zijn mensen met overgewicht. Ook worden negenogen vaker gezien bij mensen met een slechte weerstand, ouderen en huidaandoeningen. 

Behandeling van de negenoog

Waar een doorsnee steenpuist vaak met rust gelaten wordt dit bij de negenoog vaak anders aangepakt. Omdat de groep steenpuisten vol met pus en bacteriën zitten zal het openbarsten aan het einde van de groeicyclus hoogstwaarschijnlijk zorgen voor een nieuwe infectie. De behandelend arts zal naast het remmen van de ontsteking door middel van een antibioticakuur ook pus moeten verwijderen. Dit gebeurt vaak met een naald zodat dit secuur gedaan kan worden. De druk zal hierna direct verlichten en de negenoog zal direct op zijn weg terug gaan.